สำนักงบประมาณ

สำนักงบประมาณเป็นส่วนราชการที่มีฐานะ เทียบเท่า กรมสังกัดสำนักนายกรัฐมนตรีเป็นหน่วยงานกลางที่ทำหน้าที่จัดทำงบประมาณแผ่นดินเพื่อเสนอนายกรัฐมนตรีคณะรัฐมนตรี พิจารณาอนุมัติ ก่อนที่รัฐบาลจะนำเสนอรัฐสภา เพื่อพิจารณาอนุมัติให้ประกาศใช้เป็นพระราชบัญญัติงบประมาณรายจ่ายประจำปีต่อไป สำนักงบประมาณต้องทำหน้าที่จัดสรรงบประมาณของชาติที่มีอยู่อย่างจำกัดให้เกิดประโยชน์สูงสุดแก่ประชาชน และ ประเทศชาติ โดยจัดสรรออกมาในรูปของงบประมาณรายจ่ายประจำปี เพื่อให้ส่วนราชการและรัฐวิสาหกิจนำไปใช้จ่ายในกิจกรรมของรัฐ เพื่อการพัฒนาประเทศ และ กิจการที่จำเป็นทั้งมวล รวมทั้งจะต้องดูแลให้การใช้จ่ายงบประมาณแผ่นดินเป็นไปอย่างประหยัดที่สุดไม่ให้มีการรั่วไหลหรือสูญเสียไปโดยเปล่าประโยชน์

สถานที่ตั้งของสำนักงบประมาณ

อาคารสถานที่ทำงานสำนักงบประมาณใช้ตึกพัฒนาซึ่งเป็นอาคารในบริเวณทำเนียบรัฐบาลเป็นที่ปฏิบัติงาน ต่อมาเมื่อมีการขยายภารกิจและบุคลากร เพิ่มมากขึ้นเป็นเหตุให้สถานที่เดิมคับแคบลง สำนักงบประมาณจึงได้ย้ายสถานที่ทำการมาอยู่ ณ ซอยอารย์สัมพันธ์ ถนนพระรามที่ 6 เขตพญาไท กรุงเทพฯ เมื่อเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2529 จนถึงปัจจุบัน

ประวัติความเป็นมาของสำนักงบประมาณ

เมื่อกรมพระคลังมหาสมบัติได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นกระทรวงเมื่อวันที่ 7 ตุลาคม 2433 ในรัชกาลที่ 5 ก็ได้จัดให้มีกรมที่สำคัญกรมหนึ่ง คือ กรมบัญชีกลาง ครั้นต่อมาในปี พ.ศ. 2469 ใน สมัยรัชกาลที่ 7 ได้มีการแบ่งส่วนราชการของกรมบัญชีกลางใหม่ ให้เหมาะสมกับภารกิจ ที่เพิ่มขึ้น โดยจัดแบ่งออกเป็น 6 กอง กองหนึ่งในจำนวนนี้ คือ กองงบประมาณ โดยกำหนดงาน ในหน้าที่ไว้ดังนี้ คือ การตรวจจ่ายฎีกาเบิกค่าใช้สอยการจร และเงินพิเศษที่เบิกจ่ายในงบประมาณ รักษางบประมาณ รักษาวิธีการที่เกี่ยวกับงบประมาณ ทำงบประมาณแผ่นดินและรักษาลายเซ็นนาม ครั้นเกิดการเปลี่ยนแปลงการปกครองในปี พ.ศ. 2475 ได้มีการเปลี่ยนแปลงกองงบประมาณ เป็นแผนกงบประมาณสังกัดกองค่าใช้จ่ายและการจร กรมบัญชีกลาง แต่ในปีถัดมารัฐบาลได้พิจารณาเห็นความสำคัญของงานงบประมาณอีก แผนกงบประมาณจึงได้รับการยกฐานะขึ้นเป็นกองเช่นเดิม
กองงบประมาณในครั้งนั้น ได้รับมอบหน้าที่จัดทำงบประมาณแผ่นดินประจำปีโดยตรงแต่ก็ยัง เป็นลักษณะรวบรวมประมาณการรายจ่ายของกระทรวง ทบวง กรม ต่างๆ เป็นส่วนใหญ่ การพิจารณาและวิเคราะห์คำของบประมาณได้ใช้วิธีการที่ไม่มีความยุ่งยากสลับซับซ้อนมากนัก นอกจากนี้ก็ยังทำหน้าที่ควบคุมการเบิกจ่ายเงินของส่วนราชการให้เป็นไปตามกฎหมายและระเบียบด้วย

ต่อจากนั้นกองงบประมาณก็มีบทบาทเพิ่มขึ้น มีแผนกมากขึ้นกว่าเดิมพร้อมด้วยอัตรากำลังที่สูงขึ้นโดยลำดับจนถึงปี พ.ศ. 2499 สหรัฐอเมริกาได้ให้ความช่วยเหลือทางวิชาการพร้อมกับแนะนำให้ปรับปรุงบทบาท และสถานภาพของหน่วยงานนี้ ครั้นถึงปี พ.ศ. 2501 จึงได้เลื่อนฐานะเป็นส่วนการงบประมาณ แต่ยังคงสังกัดกรมบัญชีกลาง กระทรวงการคลังเช่นเดิม

จนเมื่อเกิดการปฏิวัติขึ้นในเดือนตุลาคมปีนั้นคณะกรรมการฝ่ายการคลังและงบประมาณของคณะปฏิวัติได้พิจารณาเห็นว่าการงบประมาณนั้น เป็นเครื่องมือสำคัญยิ่งของรัฐบาลในการที่จะบริหารและพัฒนาประเทศ สมควรยกฐานะหน่วยงานให้สูงกว่าเดิม และควรจัดแยกการจัดทำงบประมาณออกต่างหากจากการจัดเก็บรายได้และการเบิกจ่ายเงิน ดังนั้น รัฐบาลจึงได้จัดตั้งสำนักงบประมาณขึ้น โดยมีฐานะเทียบเท่ากรม สังกัดสำนักนายกรัฐมนตรี นับแต่วันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2502 เป็นต้นมา

รายนามผู้อำนวยการสำนักงบประมาณ สำนักนายกรัฐมนตรี

นับตั้งแต่สำนักงบประมาณได้รับการสถาปนาเมื่อวันที่ 14 กุมภาพันธ์ 2502 เป็นต้นมา มีผู้ดำรงตำแหน่งผู้อำนวยการสำนักงบประมาณตามลำดับ ดังนี้
  • 1 ดร.ป๋วย อึ้งภากรณ์

    14 กุมภาพันธ์ 2502 - 30 กันยายน 2504

  • 2นายสิริ ปกาสิต

    1 ตุลาคม 2504 - 11 มิถุนายน 2509

  • 3นายเรณู สุวรรณสิทธิ์

    12 มิถุนายน 2509 - 20 พฤษภาคม 2513

  • 4พลโท ชาญ อังศุโชติ

    21 พฤษภาคม 2513 - 22 พฤษภาคม 2517

  • 5นายบุญธรรม ทองไข่มุกต์

    28 มิถุนายน 2517 - 20 ตุลาคม 2519

  • 6 ดร.สุธี สิงห์เสน่ห์

    21 ตุลาคม 2519 - 7 พฤษภาคม 2526

  • 7นายบดี จุณณานนท์

    13 พฤษภาคม 2526 - 20 กันยายน 2535

  • 8 นายโกวิทย์ โปษยานนท์

    1 ตุลาคม 2535 - 19 เมษายน 2536

  • 9นายบดี จุณณานนท์

    20 เมษายน 2536 - 30 กันยายน 2538

  • 10 นายเสรี สุขสถาพร

    1 ตุลาคม 2538 - 30 กันยายน 2541

  • 11 นายสวัสดิภาพ กันทาธรรม

    1 ตุลาคม 2541 - 30 กันยายน 2542

  • 12นายพูลทรัพย์ ปิยะอนันต์

    1 ตุลาคม 2542 - 29 พฤษภาคม 2545

  • 13นายพรชัย นุชสุวรรณ

    7 กรกฎาคม 2545 - 30 กันยายน 2546

  • 14 นายวุฒิพันธุ์ วิชัยรัตน์

    1 ตุลาคม 2546 - 30 กันยายน 2551

  • 15 นายบัณฑูร สุภัควณิช

    1 ตุลาคม 2551 - 30 กันยายน 2552

  • 16นางสาววลัยรัตน์ ศรีอรุณ

    1 ตุลาคม 2552 - 30 กันยายน 2554

  • 17 นายวรวิทย์ จำปีรัตน์

    1 ตุลาคม 2554 - 30 กันยายน 2556

  • 18 นายสมศักดิ์ โชติรัตนะศิริ

    1 ตุลาคม 2556 - ปัจจุบัน


การจัดองค์กร

วิวัฒนาการด้านโครงสร้างการแบ่งส่วนราชการของสำนักงบประมาณ นับตั้งแต่การ สถาปนาเมื่อปี พ.ศ. 2502 มาจนถึงปัจจุบัน สำนักงบประมาณ ได้มีการพัฒนาด้านดังกล่าวนับรวมได้ ทั้งหมด 12 ครั้ง คือ

ครั้งที่ 10

ตามประกาศราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 9 ตุลาคม 2545 สำนักงบประมาณได้ปรับปรุงส่วนราชการภายในจากเดิม 2 กอง 10 สำนัก เป็น 2 ศูนย์ 1 กอง 12 สำนัก ประกอบด้วย
  1. ศูนย์ยุทธศาสตร์การงบประมาณ
  2. กองกฎหมายและระเบียบ
  3. สำนักอำนวยการและบริหารทั่วไป
  4. ศูนย์สารสนเทศการงบประมาณ
  5. สำนักนโยบายและแผนงบประมาณ
  6. สำนักประเมินผล
  7. สำนักพัฒนาระบบงบประมาณ
  8. สำนักมาตรฐานต้นทุนงบประมาณ
  9. สำนักจัดทำงบประมาณด้านการบริหารและความมั่นคง
  10. สำนักจัดทำงบประมาณด้านการผลิตและสร้างรายได้
  11. สำนักจัดทำงบประมาณด้านโครงสร้างเศรษฐกิจพื้นฐานและเทคโนโลยี
  12. สำนักจัดทำงบประมาณด้านการศึกษาและวัฒนธรรม
  13. สำนักจัดทำงบประมาณด้านพัฒนาสังคม อาชีพ และสุขภาพ
  14. สำนักจัดทำงบประมาณส่วนภูมิภาคและท้องถิ่น
  15. สำนักจัดทำงบประมาณองค์การบริหารรูปแบบพิเศษและรัฐวิสาหกิจ

ครั้งที่ 11

ตามประกาศราชกิจจานุเบกษา เมื่อวันที่ 25 มกราคม 2551 สำนักงบประมาณได้ปรับปรุงส่วนราชการภายในจากเดิม 1 กอง 12 สำนัก 2 ศูนย์ เป็น 17 สำนัก 1 ศูนย์ 1 สถาบัน ประกอบด้วย
  1. สำนักอำนวยการ
  2. ศูนย์เทคโนโลยีสารสนเทศ
  3. สถาบันพัฒนาบุคลากรด้านการงบประมาณ
  4. สำนักกฎหมายและระเบียบ
  5. สำนักจัดทำงบประมาณด้านการบริหาร
  6. สำนักจัดทำงบประมาณด้านความมั่นคง 1
  7. สำนักจัดทำงบประมาณด้านความมั่นคง 2
  8. สำนักจัดทำงบประมาณด้านเศรษฐกิจ 1
  9. สำนักจัดทำงบประมาณด้านเศรษฐกิจ 2
  10. สำนักจัดทำงบประมาณด้านเศรษฐกิจ 3
  11. สำนักจัดทำงบประมาณด้านเศรษฐกิจ 4
  12. สำนักจัดทำงบประมาณด้านสังคม 1
  13. สำนักจัดทำงบประมาณด้านสังคม 2
  14. สำนักจัดทำงบประมาณด้านสังคม 3
  15. สำนักจัดทำงบประมาณองค์การบริหารรูปแบบพิเศษและรัฐ วิสาหกิจ
  16. สำนักนโยบายและแผนงบประมาณ
  17. สำนักประเมินผล
  18. สำนักพัฒนาระบบงบประมาณและการจัดการ
  19. สำนักมาตรฐานงบประมาณ

อัตรากำลัง

สำหรับอัตรากำลังของสำนักงบประมาณ ได้มีการพัฒนาทั้งในด้านคุณภาพและปริมาณ เพื่อรองรับภาระหน้าที่และความรับผิดชอบที่ได้ขยายตัวสูงมากขึ้น เป็นลำดับ ดังจะเห็นได้จากจำนวนข้าราชการ และ ลูกจ้างประจำ ที่มีอยู่เดิมรวมทั้งสิ้น 66 อัตรา เมื่อครั้งก่อตั้งสำนักงบประมาณ ในปี พ.ศ. 2502 เป็น 972 อัตรา (ข้าราชการ 840 อัตรา ลูกจ้างประจำ 132 อัตรา) ในปัจจุบัน